N. Sait EKİCİ
- BOLVADİN’ DE “İLK”
LER -
BUNLARI BİLİYOR MUSUNUZ
? |
1- Bolvadin’in ilk isminin “geniş otlaklı
ova” anlamına gelen, “Polybotos- Polybotum”
olduğunu...
2-
İlk haşhaş ekiminin M.Ö. II. Yüzyılda yapıldığını ve
“Afion” dendiğini...

3- Bolvadin’de ilk paranın roma döneminde, o günkü
adıyla “Julia Kenti”nde bronz sikke olarak
bastırıldığını...

4-
Bolvadin ve çevresinin 1170 yılında Türklerin eline geçip,
Türkleştiğini...
5- Kırkgöz Köprüsü’nün ilk defa, MÖ.1344'de Hitit Kralı
II. Murşil tarafından; ikinci olarak Bizans
İmparatoru I. Manuel Kommen tarafından 1150
yılında “ kırk göz” olarak yapıldığını; 16.
yüzyılda da Kanuni’nin emriyle Mimar Sinan
tarafından uzatılıp, altmış dört göze çıkarıldığını...

6-Bolvadin’in on bin yıllık tarihi
olduğunu... ilk olarak Frikyalılar, Lidyalılar ve Persler’in yurt
edindiklerini...
7- Alaca Mescidi ve Çeşmesi’nin Selçuklu döneminde,
1278 yılında Bayram İbn-i Abdullah tarafından
yaptırıldığını ve 1553'de Kanuni zamanında camiye
çevrildiğini...

8-1572 yılında Bolvadinde 17 mahalle 66 köy
bulunmakta iken, bugün 49 mahalle, 13 köy
bulunduğunu...
9-Yunanlılar’ın, karargah kurdukları Dura
Yeri Harabeleri' ne, 20 Ağustos 1921’ de gelip, 24 Eylül
1921’de terkettiklerini ve 34 gün
kaldıklarını...
10-- Yunanlılar tarafından yakılan “Yanık
Kışla” nın, 1894 yılında II. Abdülhamit tarafından
yaptırıldığını...

11-- Alaca Camii’nin 1278; İmaret
Camii’nin 1481; Çarşı Camii’nin
1904; Tahtalı Camii’nin 1907 yıllarında
yapıldığını...
12-- Harf inkılabından sonra, yeni
harflerle öğrenim gören ilk bayanın, Naime GÖKER
olduğunu...

13-- Şu anki Atatürk İlköğretim Okulu’nun
olduğu yerin eskiden “Garipler Mezarlığı”
olduğunu...
14-- 1927 yılında Bolvadin nüfusunun 8 bin
olduğunu...
15-- 1945 yılında ortaokulun açıldığını... 1958 yılında
ise Bolvadin Lisesi’nin açıldığını...
16-- Cumhuriyetten önceki ortaokulun “Bolvadin Rüştiyesi” adı
altında 1864 yılında açıldığını ve 1921 yılında
kapandığını...
17-- İlk mahalli gazetelerin,1924
yılında "Bolvadin Haber" ve 1948 yılında “Bolvadin
Demokrat” adı altında yayın hayatına
başladığını...
18-- Dünyanın en uzun yaşayan ikinci kişisi olan ve Çarşı
Camii’nin ahşap tavan süslerini de yapan Hamza Usta (Turan) ın, 1928
yılında 148 yaşında öldüğünü...
19-- İlk posta-telgraf teşkilatının
1832 yılında Âyan Abdülkadir Ağa tarafından kurulduğunu; 1850
yılında da belediye başkanı Hacı Mehmet Ağa tarafından, eski
postanenin olduğu yere ahşap bina olarak
yaptırıldığını...
20-- 1827 yılında 150 çeşit mesleğin
olduğunu, 1900’lü yıllarda 65 tane pekmez-ağda
imalathanesi; 80 ayakkabı
imalathanesi; 95
terzi; 30 de tane yağ imalathanesi
olduğunu...
21-- Türkiye'nin ilk özel bankasının 1914 yılında
"Bolvadin Bankası" adı altında açıldığını; 1872 yılında Ziraat
Bankası’nın ve Fransızlar tarafından kurulan Osmanlı Bankası’nın
olduğunu; Ziraat Bankasının Türkiye’nin 22. şubesi
olarak açıldığını...
22-- Kanuni Sultan Süleyman’ın Eylül 1553’te Bolvadin’e
geldiğini...
23-- Mustafa Kemal Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı
sırasında Bolvadin’e iki kere geldiğini; ilk gelişinin 9
Aralık 1921; diğerinin 22 Şubat 1922 günü
olduğunu; “Kılıçoğlu İbrahim Ağa Konağı” nda
kaldığını...
24-- Evliya Çelebi’nin, 18 Eylül 1643
yılında Bolvadin’e geldiğini...
25-- 1946 yılında Bolvadinli olarak ilk defa mebus seçilen
kişinin Mehmet AŞKAR olduğunu...

26-- Cumhuriyet tarihinde sekiz
milletvekili çıkardığımızı, bunlardan ikisinin bakanlık
yaptıklarını....
27-- Bolvadinspor Kulübü’nün 1926 yılında
kurulduğunu...
28-- İlk olarak, aküyle çalışan radyonun, İkinci Dünya
Harbi sırasında 1943 yılında halkevi’nde dinlenmeye
başlandığını...
29-- Horan Parkı’nın, 1955 yılında zamanın
belediye başkanı Süleyman Kabadayı ve Ziraat Yüksek Mühendisi
Alaattin GÜMÜŞ ile Ziraatçi Abdurrahim GÜMÜŞ tarafından
imar edildiğini...

30-- İlk sessiz sinemanın 1937 yılında
Park Gazinosu’nda gösteriye açıldığını; ilk sesli sinemanın
ise şu anki Köksoy Sineması’nın olduğu yerde 1938
yılında “Bizim Sinema” adıyla açıldığını....
31--
Bolvadin Belediyesi’ne ait ilk buharlı elektrik santralinin 1938
yılında, şu anki “Tedaş” binasının olduğu yerde
kurulduğunu ; akşamları 17.00 - 23.00 saatleri arasında şehre
elektrik verildiğini ve çok kişinin 5-10 yıl sonra evlerine elektrik
bağlatabildiklerini....

32-- İlk olarak ayakkabı fabrikasının 1950 yılında Kunduracı
Mahmut KIZILTOPRAK’ın “Bozkurt Lastik Fabrikası” adı altında fabrika
açtığını...

33-- Cumhuriyetten
önce 17 medresenin olduğunu...
34-- Son yüzyıl
içerisinde merkezi Bolvadin olan depremlerin
büyüklerinin, 1914 (500 ölü), 1944 ve 2000
tarihlerinde olduğunu...
35-- Bademli Mahallesi’nin bulunduğu
yerin, badem ağaçlarının olduğu bir koruluk
olduğunu...
36-- Başka şehirde olsa etrafına villaların
yapılabileceği, şehrimize 5 km uzaklıkta olan, doğa harikası
Eber Gölü’müzü, insanımızın % 90’ ının henüz hiç
görmediğini...
.jpg)
37-- TRT’ nin hazırlayıp yayınladığı,Osmanlı Devleti’nin
kuruluşunu ve Kurtuluş Savaşı’nı konu alan “Kuruluş” ve “Küçük
Ağa” dizilerinin yönetmeninin hemşehrimiz Yücel ÇAKMAKLI
olduğunu...

38-- Kendi dalında dünyanın birinci fabrikası olan
“Bolvadin Alkaloidleri Fabrikası”nın 1974 yılında zamanın Devlet
Bakanı Korkut ÖZAL tarafından atıldığını ve Haziran
1981’de üretime başladığını...

39--
Bolvadin’in en büyük özel fabrikası olan “Avşar Emaye Fabrikası” nın
400’e yakın işçi çalıştırıp, dünyanın pek çok ülkesine ihracat
yaptığını...
.jpg)
40--
Bolvadin’deki sülalelerin tamamına yakınının “Yörük” ve “Türkmen”
aşiretine mensup olduğunu....
41-- Merkezde,
ibadete açık 47 camii
olduğunu...
42-- İlk eczaneyi 1914 yılında Eczacı Raci
Bey’in açtığını...

43-- 1870’den bugüne kadar,
92 kaymakamın görev yaptığını...
44-- 1800’den günümüze kadar, 26 müftünün
görev yaptığını...
45-- 1800 yılından günümüze kadar 52
belediye başkanının görev yaptığını...
46-- Şu an görev
yapan, 15 profesör ve 22 doçentin, Bolvadinli
olduğunu...
47--
Bolvadin'in ve Bolvadin insanının tarihinin, kültürünün belirtildiği
vesikaların, araştırmacı-yazar Muharrem BAYAR'ın arşivinde
olduğunu...

48--
“MAN” ve “FORD” Kamyonlarını
Bolvadin’e ilk defa Necati
TAKTAK’ın getirdiğini…
.jpg)
49--
2003
yılında 68 bayan; 102
erkek olmak üzere toplam 170 kişinin öldüğünü…
2004
Yılında
72 bayan; 96 erkek olmak üzere toplam 168 kişinin öldüğünü…
2009
Yılında
81 bayan; 115 erkek olmak üzere toplam 196 kişinin öldüğünü…
50--2009
Yılı nüfus sayımına göre, Bolvadin merkezde 31.284 kişinin
yaşadığını; bunlardan 15.558’ inin erkek olduğunu;
15.726’ sının ise kadın olduğunu…
51--2009
Yılında Bolvadin merkezde 248 çiftin evlendiğini; en az
evlilik yapılan ayın Mart (5 evlilik ), en çok evlilik
yapılan ayın Temmuz (71 evlilik ) olduğunu…
52--2010 Yılında 75 kadın; 103 erkek olmak üzere, toplam 178
kişinin öldüğünü…
53--2010 Yılında merkezde 298 çiftin evlendiğini; en az evlilk
yapılan ayın, 10 evlilik ile Nisan ayı; en çok evlilik yapılan
ayın, 61 evlilik ile Temmuz ayı olduğunu...
54-- 2011 Yılında merkezde
346 çiftin evlendiğini; en az evlilik yapılan ayın 9 evlilikle Ocak
; en çok evlilik yapılan ayın 60 evlilikle Temmuz olduğunu…
55-- 2011 Yılında merkezde
69 kadın; 97 erkek olmak üzere, 166 kişinin öldüğünü…
B İ L İ Y
O R M U S U N U Z ?
Araştırma:
N. Sait EKİCİ
|